ModulePRODit is een LSSO Pro-examen
Nederlandse Bedrijfscorrespondentie
Dit is een LSSO Pro-examen. Lees meer over LSSO Pro.

Goede zakelijke communicatie zorgt ervoor dat informatie duidelijk overkomt en dat klanten, collega’s en andere zakelijke relaties weten wat er van hen wordt verwacht. Tijdens het examen Nederlandse Bedrijfscorrespondentie laat je zien dat je zakelijke teksten correct, duidelijk en professioneel kunt opstellen.
Je werkt met herkenbare situaties uit de beroepspraktijk. Denk aan een zakelijke e-mail, een verzoek om informatie, een bestelling of levering, een betalingsherinnering, een klacht of een sollicitatie. Daarbij gaat het niet alleen om foutloos Nederlands, maar ook om de juiste toon, een logische opbouw en communicatie die past bij het doel en de ontvanger.
Je laat zien dat je informatie uit een praktijksituatie kunt selecteren en verwerken in een passende zakelijke tekst. Ook moet je bestaande teksten kunnen beoordelen en verbeteren op spelling, grammatica, zinsbouw, interpunctie en schrijfstijl.
De nadruk ligt op communicatie zoals die in organisaties wordt gebruikt. Daarom kunnen zowel zakelijke brieven als zakelijke e-mails en korte interne berichten aan bod komen.
Bij een voldoende resultaat ontvang je het LSSO-certificaat Nederlandse Bedrijfscorrespondentie. Hiermee toon je aan dat je schriftelijke zakelijke communicatie op het vastgestelde niveau beheerst. Afhankelijk van jouw leerroute kan het certificaat onderdeel zijn van een bredere LSSO-diplomaroute.
Eind- en toetstermen: Nederlandse bedrijfscorrespondentie
K = kennisvragen | B = begripsvragen | T = toepassingsvragen | A = analysevragen
1.1 De kandidaat kan voor een zakelijke boodschap een passende schriftelijke communicatievorm kiezen en de gebruikelijke onderdelen en opmaak correct toepassen.
1.2 De kandidaat kan een zakelijke brief of e-mail overzichtelijk opbouwen met een passende aanhef, kern, afsluiting en ondertekening.
2.1 De kandidaat kan correct, duidelijk, bondig, professioneel en ontvangergericht formuleren.
2.2 De kandidaat kan fouten in spelling, werkwoordspelling, grammatica, zinsbouw, interpunctie en stijl herkennen en verbeteren.
3.1 De kandidaat kan een verzoek om informatie en een passende schriftelijke reactie daarop formuleren.
4.1 De kandidaat kan een korte interne zakelijke boodschap, zoals een memo of interne e-mail, doelgericht en overzichtelijk opstellen.
5.1 De kandidaat kan schriftelijke correspondentie over een bestelling, bevestiging, levering of wijziging correct en klantgericht opstellen.
6.1 De kandidaat kan op basis van verstrekte gegevens een betalingsherinnering, aanmaning of laatste betalingsverzoek professioneel formuleren.
7.1 De kandidaat kan een klacht schriftelijk formuleren of een klacht professioneel en oplossingsgericht schriftelijk afhandelen.
8.1 De kandidaat kan op basis van een vacature en een cv een gerichte sollicitatiebrief of sollicitatie-e-mail opstellen.
8.2 De kandidaat kan een cv beoordelen op relevantie, overzichtelijkheid en aansluiting op een vacature en waar nodig verbeteren.
Het examen bestaat uit drie samenhangende onderdelen: taalverzorging en stijl (20%), zakelijke correspondentie beoordelen en toepassen (30%) en een praktische schrijfopdracht (50%). Hierdoor wordt niet alleen getoetst wat je weet, maar vooral of je taal en correspondentieregels in praktijksituaties kunt toepassen.
Kennis (K) | Begrip (B) | Toepassing (T) | Analyse (A) |
10% | 20% | 50% | 20% |
Onderbouwing: De toets moet vooral laten zien dat kandidaten zakelijke correspondentie correct kunnen beoordelen, verbeteren en opstellen. Analyse is nodig bij inhoudsselectie, structuur en afstemming op ontvanger en doel.
Nr. | Eind- en toetsterm | K | B | T | A |
1.1 | De kandidaat kan voor een zakelijke boodschap een passende schriftelijke communicatievorm kiezen en de gebruikelijke onderdelen en opmaak correct toepassen. |
| X | X |
|
1.2 | De kandidaat kan een zakelijke brief of e-mail overzichtelijk opbouwen met een passende aanhef, kern, afsluiting en ondertekening. |
| X | X |
|
|
|
|
|
|
|
2.1 | De kandidaat kan correct, duidelijk, bondig, professioneel en ontvangergericht formuleren. |
| X | X | X |
2.2 | De kandidaat kan fouten in spelling, werkwoordspelling, grammatica, zinsbouw, interpunctie en stijl herkennen en verbeteren. |
| X | X | X |
3.1 | De kandidaat kan een verzoek om informatie en een passende schriftelijke reactie daarop formuleren. |
| X | X |
|
4.1 | De kandidaat kan een korte interne zakelijke boodschap, zoals een memo of interne e-mail, doelgericht en overzichtelijk opstellen. |
| X | X |
|
5.1 | De kandidaat kan schriftelijke correspondentie over een bestelling, bevestiging, levering of wijziging correct en klantgericht opstellen. |
| X | X | X |
6.1 | De kandidaat kan op basis van verstrekte gegevens een betalingsherinnering, aanmaning of laatste betalingsverzoek professioneel formuleren. |
| X | X | X |
7.1 | De kandidaat kan een klacht schriftelijk formuleren of een klacht professioneel en oplossingsgericht schriftelijk afhandelen. |
| X | X | X |
8.1 | De kandidaat kan op basis van een vacature en een cv een gerichte sollicitatiebrief of sollicitatie-e-mail opstellen. |
| X | X | X |
8.2 | De kandidaat kan een cv beoordelen op relevantie, overzichtelijkheid en aansluiting op een vacature en waar nodig verbeteren. |
| X | X | X |
Toelichting:
Toetsterm | Toelichting |
1.1–1.2 Vorm, opbouw en kanaal | Zakelijke brief, zakelijke e-mail en korte interne schriftelijke communicatie. De kandidaat gebruikt alleen vormelementen die functioneel zijn voor het gekozen kanaal. Een envelop is geen zelfstandig examendoel meer. |
2.1 Zakelijke taal en schrijfstijl | Correct, begrijpelijk, bondig, respectvol en ontvangergericht formuleren; passende toon; logische alinea-indeling; duidelijke eerste en laatste alinea; vermijden van omslachtige, verouderde of onduidelijke formuleringen. |
2.2 Taalverzorging | Spelling, werkwoordspelling, grammatica, zinsbouw, hoofdletters, leestekens, congruentie, verwijzingen en veelvoorkomende stijlfouten zoals contaminatie, tautologie, pleonasme, dubbele ontkenning en overbodige woorden. |
3.1 Informatieverzoek | Aanleiding, concrete informatiebehoefte, relevante vragen of reactie en passende afsluiting. |
4.1 Interne communicatie | Korte memo of interne e-mail met relevante informatie over wie, wat, waar, wanneer, waarom en/of hoe. De toon mag intern minder formeel zijn, maar blijft professioneel. |
5.1 Bestelling en levering | Bestelling, order- of ontvangstbevestiging, wijziging, leveringsafspraak, verwachte leverdatum en passende vervolgactie. |
6.1 Betalingscorrespondentie | Factuurnummer, bedrag, vervaldatum, eerdere communicatie indien van toepassing, betaalverzoek, redelijke vervolgstap en professionele toon. Juridische formuleringen worden alleen gevraagd wanneer de benodigde informatie in de casus is gegeven. |
7.1 Klachten | Klacht helder beschrijven, relevante feiten scheiden van emotie, gewenste oplossing formuleren; of een ontvangen klacht erkennen, inhoudelijk reageren en een passende oplossing/vervolgstap communiceren. |
8.1–8.2 Sollicitatie | Aansluiting tussen vacature, motivatie, relevante ervaring/competenties en cv. De kandidaat schrijft gericht en geloofwaardig en selecteert relevante informatie. Een cv is overzichtelijk, actueel en bij voorkeur maximaal twee A4. |
Hoe ziet het examen Nederlandse Bedrijfscorrespondentie eruit?
Het examen Nederlandse Bedrijfscorrespondentie is een schriftelijk examen waarin je laat zien dat je correct, duidelijk en professioneel schriftelijk kunt communiceren in zakelijke situaties. Je werkt met herkenbare situaties uit de beroepspraktijk en past daarbij de regels voor de Nederlandse taal en zakelijke correspondentie toe.
Tijdens het examen gaat het niet alleen om foutloos schrijven. Je moet ook laten zien dat je informatie kunt beoordelen, relevante gegevens kunt selecteren en een zakelijke boodschap logisch, doelgericht en passend bij de ontvanger kunt formuleren.
Duur en opbouw van het examen
Het examen duurt 120 minuten en bestaat uit drie onderdelen. In totaal kun je 100 punten behalen:
Onderdeel | Inhoud | Punten |
|---|---|---|
A. Taalverzorging en stijl | Spelling, werkwoordspelling, grammatica, interpunctie, zinsbouw en zakelijke schrijfstijl | 20 |
B. Zakelijke correspondentie | Beoordelen, verbeteren en toepassen van zakelijke communicatie in korte praktijksituaties | 30 |
C. Praktische schrijfopdracht | Zelfstandig opstellen van een volledige zakelijke brief of e-mail | 50 |
Totaal | 100 |
De praktische schrijfvaardigheid vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het examen. De oude examenopzet kende eveneens drie onderdelen, maar verdeelde deze over spelling en stijl, grammatica en een briefopdracht.
Wat kun je verwachten?
De opdrachten zijn gebaseerd op situaties die je in een administratieve, commerciële of ondersteunende functie kunt tegenkomen. Je kunt bijvoorbeeld gevraagd worden om:
- taal- en stijlfouten in een zakelijke tekst te herkennen en te verbeteren;
- te beoordelen welke informatie in een zakelijke boodschap nodig is;
- een verzoek om informatie of een reactie daarop te formuleren;
- een interne zakelijke boodschap op te stellen;
- te communiceren over een bestelling, bevestiging, wijziging of levering;
- een betalingsherinnering of aanmaning te schrijven;
- een klacht te formuleren of schriftelijk af te handelen;
- informatie uit een vacature en cv te gebruiken voor een sollicitatiebrief of sollicitatie-e-mail;
- een volledige zakelijke brief of e-mail te schrijven.
Het huidige lesmateriaal behandelt al verschillende van deze correspondentiesituaties, waaronder productinformatie, bestellingen en leveringen, financiële correspondentie en klachten.
Bij de opdrachten krijg je de informatie die je nodig hebt. Je hoeft geen specifieke bedrijfsgegevens, juridische bepalingen of vaste voorbeeldbrieven uit je hoofd te leren.
Beoordeling en eindcijfer
Bij de beoordeling wordt gekeken naar zowel de inhoud als de kwaliteit van jouw schriftelijke communicatie. Je moet de gevraagde informatie correct verwerken, maar ook zorgen voor een logische opbouw, correcte taal en een professionele toon.
Bij de praktische schrijfopdracht wordt onder andere beoordeeld op: inhoud en volledigheid, opbouw en samenhang, spelling en werkwoordspelling, grammatica en zinsbouw, interpunctie en hoofdlettergebruik, zakelijke en ontvangergerichte schrijfstijl en een passende aanhef en afsluiting.
Voor het volledige examen zijn maximaal 100 punten te behalen. De definitieve omzetting van het puntenaantal naar het eindcijfer wordt vastgelegd in de normering van het examen.
Ieder examen is uniek
Ieder LSSO-examen Nederlandse Bedrijfscorrespondentie is uniek. De verschillende examenvarianten zijn gebaseerd op dezelfde vastgestelde eind- en toetstermen en worden op hetzelfde niveau beoordeeld.
De organisaties, personen, functies, teksten en praktijksituaties kunnen per examenvariant verschillen. Ook kan de ene kandidaat bijvoorbeeld een zakelijke e-mail schrijven over een levering, terwijl in een andere variant een andere zakelijke situatie centraal staat.
Je bereidt je daarom niet voor door voorbeeldbrieven uit je hoofd te leren. Het gaat erom dat je laat zien dat je de regels voor zakelijke communicatie in verschillende situaties kunt begrijpen, toepassen en beoordelen.
Hulpmiddelen
Tijdens het examen mag je gebruikmaken van:
- een pen;
- door LSSO verstrekt kladpapier.
Eigen aantekeningen, lesboeken, mobiele telefoons, internet en andere niet-toegestane hulpmiddelen mogen tijdens het examen niet worden gebruikt. De definitieve toegestane hulpmiddelen staan vermeld in de examenoproep en exameninstructie.
Afname en toezicht
Je legt het examen af op een examenlocatie van LSSO of, wanneer dit wordt aangeboden, bij een LSSO Education Partner. Voor aanvang van het examen wordt jouw identiteit gecontroleerd.
Het examen wordt onder toezicht afgenomen volgens de geldende examenregels van LSSO.
Uitslag en herkansing
Na het examen wordt jouw werk beoordeeld aan de hand van vooraf vastgestelde beoordelingscriteria en normering. Je ontvangt de uitslag uiterlijk binnen de termijn die in het geldende LSSO Examenreglement is vastgesteld.
Heb je een onvoldoende behaald? Dan kun je je opnieuw aanmelden voor het examen. Je maakt bij een herkansing een andere examenvariant. Wanneer je hetzelfde examen meerdere keren aflegt, telt het hoogste behaalde resultaat.
Inzage en bezwaar
Wil je na ontvangst van jouw resultaat meer inzicht in de beoordeling? Dan kun je volgens de voorwaarden van het geldende LSSO Examenreglement gebruikmaken van de mogelijkheid tot inzage.
Tijdens de inzage kan inzicht worden gegeven in de beoordeling, de toegepaste beoordelingscriteria en de normering. Het examenmateriaal blijft eigendom van LSSO en is vertrouwelijk.
Ben je het na de inzage niet eens met de beoordeling of de gevolgde procedure, dan kun je volgens het LSSO Examenreglement schriftelijk bezwaar maken.
Certificaat en vrijstelling
Bij een voldoende resultaat ontvang je het LSSO-certificaat Nederlandse Bedrijfscorrespondentie. Hiermee toon je aan dat je schriftelijke zakelijke communicatie op het vastgestelde niveau beheerst.
Of voor Nederlandse Bedrijfscorrespondentie een vrijstelling mogelijk is, moet nog formeel worden vastgesteld. Totdat hierover een definitief besluit is genomen, adviseer ik om op de website geen mogelijkheid tot vrijstelling te vermelden.
Voor het examen Nederlandse Bedrijfscorrespondentie betaal je € 120,-*. Dit tarief geldt voor het volledige schriftelijke examen.
Het examentarief is inclusief de examenafname, het toezicht, de beoordeling en verwerking van het resultaat en de kwaliteitsborging van het examen. Ook de ontwikkeling en het beheer van verschillende examenvarianten zijn in het tarief opgenomen.
Omdat Nederlandse Bedrijfscorrespondentie voor een belangrijk deel bestaat uit praktische schrijfvaardigheid, wordt jouw examenwerk beoordeeld aan de hand van vooraf vastgestelde beoordelingscriteria. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de inhoud, opbouw, taalverzorging, zakelijke schrijfstijl en de mate waarin jouw tekst past bij het doel en de ontvanger.
Herkansing
Heb je een onvoldoende resultaat behaald? Dan kun je het examen opnieuw afleggen. Je maakt bij een herkansing een nieuwe examenvariant. Voor een herkansing betaal je opnieuw € 120,-*.
Certificaat
Bij een voldoende resultaat ontvang je een digitaal LSSO-certificaat Nederlandse Bedrijfscorrespondentie.
Wil je het certificaat daarnaast fysiek per post ontvangen? Dan betaal je € 10,- voor het verzenden van het certificaat.
* De genoemde examenprijs geldt voor kandidaten die het examen afleggen via een LSSO Education Partner. Is jouw opleider geen Education Partner, informeer dan bij jouw opleider naar de geldende examentarieven; deze liggen in veel gevallen minimaal € 25,- hoger.
Een goede voorbereiding begint met lesmateriaal dat aansluit op wat je tijdens het examen moet begrijpen en kunnen toepassen. Met het LSSO-lesmateriaal Nederlandse Bedrijfscorrespondentie werk je aan correct Nederlands én aan het professioneel schrijven van zakelijke teksten.
Je leert hoe je een zakelijke boodschap duidelijk, logisch en ontvangergericht opbouwt. Daarbij is aandacht voor spelling, werkwoordspelling, grammatica, zinsbouw, interpunctie en schrijfstijl. Je oefent niet alleen met het herkennen van fouten, maar vooral met het verbeteren en toepassen van taal in zakelijke situaties.
Het lesmateriaal behandelt daarnaast verschillende vormen van zakelijke correspondentie. Je oefent onder andere met informatieverzoeken, bestellingen en leveringen, financiële correspondentie en klachten. Je leert welke informatie in een zakelijke boodschap nodig is, hoe je hoofd- en bijzaken onderscheidt en hoe je de toon afstemt op het doel, de ontvanger en de situatie.
Voor het vernieuwde examen is het belangrijk dat je deze vaardigheden ook kunt toepassen in actuele schriftelijke communicatie. Daarom bereid je je niet alleen voor op de traditionele zakelijke brief, maar ook op zakelijke e-mails en korte interne berichten. De vorm kan verschillen, maar de uitgangspunten blijven hetzelfde: de boodschap is correct, duidelijk, professioneel, doelgericht en passend bij de ontvanger.
Ook sollicitatiecommunicatie hoort bij de voorbereiding. Je leert relevante informatie uit een vacature en een cv te selecteren en deze te verwerken in een gerichte sollicitatiebrief of sollicitatie-e-mail. Daarbij gaat het niet om het volgen van één vaste voorbeeldtekst, maar om een geloofwaardige en professionele motivatie die aansluit bij de functie.
Extra aandacht bij de voorbereiding
Bij het vernieuwde examen ligt het zwaartepunt op toepassen. Het is daarom niet voldoende om alleen taalregels, stijlfouten of vaste onderdelen van een brief te kennen. Oefen ook met het beoordelen en verbeteren van bestaande teksten en met het zelfstandig schrijven op basis van een praktijksituatie.
Besteed extra aandacht aan zakelijke e-mail. In de huidige beroepspraktijk verloopt een groot deel van de correspondentie digitaal. Oefen daarom met een passende onderwerpregel, aanhef, kern, afsluiting en toon, zonder een zakelijke e-mail onnodig als een traditionele brief vorm te geven.
Oefen met klantgerichte en oplossingsgerichte communicatie. Bij bijvoorbeeld een vertraagde levering, betalingsachterstand of klacht moet je feitelijke informatie correct verwerken en tegelijk professioneel blijven communiceren.
Besteed aandacht aan bondig en begrijpelijk schrijven. Lange, omslachtige of verouderde formuleringen passen minder goed bij actuele zakelijke communicatie. De kandidaat moet informatie kunnen selecteren, logisch ordenen en in duidelijke taal formuleren.
Digitale hulpmiddelen en AI kunnen in opleiding en beroepspraktijk ondersteuning bieden bij het schrijven. De schrijver blijft echter verantwoordelijk voor inhoud, juistheid, privacy, toon en eindcontrole. AI is geen zelfstandig examenonderwerp zolang dit niet formeel in de eind- en toetstermen en het lesmateriaal is vastgesteld.
Ook te gebruiken voor Nederlands Basis
Het lesmateriaal Nederlandse Bedrijfscorrespondentie kan voor een belangrijk deel ook worden gebruikt als voorbereiding op het examen Nederlands Basis. De eerste hoofdstukken behandelen precies de taalonderdelen die daarvoor nodig zijn. Hierdoor hoeft voor deze onderdelen niet noodzakelijk met twee volledig afzonderlijke lesboeken te worden gewerkt.
Hoofdstuk | Gebruik voor Nederlands Basis |
Hoofdstuk 1 – Spelling 1 | Werkwoorden en werkwoordvervoeging. Te gebruiken voor Nederlands Basis eindterm 3.1. |
Hoofdstuk 2 – Spelling 2 | Algemene spelling, hoofdletters, leestekens en lettertekens. Te gebruiken voor eindtermen 4.1 en 5.1. |
Hoofdstuk 3 – Grammatica 1 | Woordsoorten, waaronder lidwoorden, zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden, voornaamwoorden, voorzetsels, bijwoorden, voegwoorden, telwoorden en werkwoorden. Te gebruiken voor eindterm 1.1. |
Hoofdstuk 4 – Grammatica 2 | Zinsontleding en zinsdelen, waaronder persoonsvorm, onderwerp, gezegde, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp en bijwoordelijke bepaling. Te gebruiken voor eindterm 2.1. |
Hoofdstuk 5 – Schrijfstijl 1 | Zinsbouw, congruentie, verwijzingen, stijlfouten en veelvoorkomende grammaticale fouten. Te gebruiken voor eindterm 6.1. |
Hoofdstuk 6 – Schrijfstijl 2 | Verdieping in foutloos, duidelijk, ontvangergericht en aantrekkelijk formuleren. Aanbevolen als extra oefening bij eindterm 6.1. |
De correspondentiehoofdstukken 7 tot en met 9 zijn voor Nederlands Basis niet nodig als zelfstandige examenstof. Ze kunnen wel goed worden gebruikt om spelling, grammatica en schrijfstijl in realistische zakelijke teksten te oefenen.
Lesboek en online leeromgeving
Het LSSO-lesboek inclusief toegang tot de online leeromgeving kost € 100,- exclusief verzendkosten.
Wil je alleen gebruikmaken van de online leeromgeving? Een losse toegangscode kost € 60,-. Hierbij is geen fysiek lesboek inbegrepen.
De toegangscode is vanaf het moment van activeren drie maanden geldig.
Het gebruik van LSSO-lesmateriaal is niet verplicht. Ook ander lesmateriaal kan worden gebruikt, mits dit de geldende eind- en toetstermen van Nederlandse Bedrijfscorrespondentie volledig behandelt.
Het examen Nederlandse Bedrijfscorrespondentie is afgestemd op taalgebruik op referentieniveau 3F. Op dit niveau wordt van je verwacht dat je schriftelijke informatie kunt verwerken en zelfstandig duidelijke, samenhangende en doelgerichte zakelijke teksten kunt schrijven.
Je past de Nederlandse taal correct toe en houdt rekening met het doel van de boodschap, de ontvanger en de situatie. Je laat zien dat je niet alleen spelling- en grammaticaregels beheerst, maar ook keuzes kunt maken in opbouw, toon en formulering.
De opdrachten sluiten aan bij situaties die je in een administratieve, commerciële of ondersteunende functie kunt tegenkomen. Je moet relevante informatie kunnen selecteren, hoofd- en bijzaken onderscheiden en deze verwerken in een professionele brief, e-mail of andere korte zakelijke tekst.
Bij de beoordeling wordt daarom niet alleen gekeken naar foutloos schrijven. Ook duidelijkheid, samenhang, ontvangergerichtheid en de bruikbaarheid van jouw tekst in de beroepspraktijk tellen mee.
Het LSSO-certificaat Nederlandse Bedrijfscorrespondentie is een branchegericht certificaat op het vastgestelde referentieniveau. Het certificaat is niet hetzelfde als een wettelijk erkend mbo-diploma, maar toont aan dat je de getoetste taal- en correspondentievaardigheden beheerst.
LSSO Onderwijsgroep streeft naar een examenproces waarin betrouwbaarheid, transparantie, rechtsgelijkheid en kandidaatgerichtheid centraal staan. Lees in ons examenreglement hoe we dat bewerkstelligen.
Aanbevolen lesmateriaal


