Module
Boekhouden
Het examen Boekhouden toetst of je de basisprincipes van financiële administratie begrijpt en correct kunt toepassen. Je laat zien dat je eenvoudige financiële feiten kunt verwerken, boekingsregels kunt toepassen en begrijpt hoe de belangrijkste onderdelen van een boekhouding met elkaar samenhangen.
Tijdens het examen werk je met onderwerpen die je kunt tegenkomen binnen administratieve en financieel ondersteunende werkzaamheden. Denk aan balans en resultatenrekening, dagboeken, journaalposten, debet en credit, grootboekrekeningen, btw, debiteuren en crediteuren, correctieboekingen, eenvoudige afschrijvingen, overlopende posten en de kolommenbalans.
Bij Boekhouden gaat het vooral om het zorgvuldig en systematisch verwerken van financiële gegevens. Je leert hoe een financieel feit vanuit een boekingsstuk wordt verwerkt in de administratie en uiteindelijk terugkomt in financiële overzichten. Daarmee vormt Boekhouden een praktische basis voor iedereen die in het werk met een financiële administratie te maken krijgt.
Boekhouden, Basiskennis Boekhouden of Basiskennis Calculatie?
De drie examens liggen binnen hetzelfde financiële en administratieve vakgebied, maar hebben ieder een eigen accent en niveau.
Bij Boekhouden (mbo 2) maak je kennis met de basis van financiële administratie. Je leert de belangrijkste boekingsregels toepassen en werkt onder andere met journaalposten, grootboekrekeningen, btw, debiteuren en crediteuren en de kolommenbalans. Het accent ligt op het correct uitvoeren van veelvoorkomende boekhoudkundige werkzaamheden.
Basiskennis Boekhouden (mbo 3) gaat een stap verder. Daar wordt meer inzicht en zelfstandigheid gevraagd. Je verwerkt uitgebreidere financiële situaties, werkt met onder andere subadministraties, correcties en periodeafgrenzingen en leert financiële gegevens controleren en verbanden leggen tussen resultaat, eigen vermogen en financiële positie.
Bij Basiskennis Calculatie (mbo 3) ligt het accent niet op het voeren van de boekhouding, maar op zakelijke en bedrijfseconomische berekeningen. Je werkt bijvoorbeeld met percentages, kostprijzen, verkoopprijzen, marges, interest, afschrijvingen, break-evenberekeningen en andere bedrijfsgegevens.
Kort gezegd: Boekhouden legt de praktische boekhoudkundige basis, Basiskennis Boekhouden verdiept de financiële administratie en Basiskennis Calculatie richt zich op zakelijke en bedrijfseconomische berekeningen.
Binnen de modulaire opzet van LSSO kun je afzonderlijke certificaten behalen en jouw financiële en administratieve kennis stap voor stap verder ontwikkelen. Boekhouden kan daarbij ook onderdeel zijn van een bredere LSSO-diplomaroute.
Praktische boekhoudvaardigheden op mbo 2-niveau
Het examen Boekhouden wordt afgenomen op mbo 2-niveau. Van je wordt verwacht dat je binnen herkenbare en duidelijk omschreven financiële situaties de juiste boekhoudkundige handelingen kunt uitvoeren. Je werkt volgens vaste boekingsregels en laat zien dat je financiële gegevens nauwkeurig en systematisch kunt verwerken.
Het examen is daarmee geschikt voor kandidaten die een basis willen leggen voor administratieve of financieel ondersteunende werkzaamheden. Het kan ook een goede opstap zijn wanneer je jouw financiële kennis later wilt uitbreiden met bijvoorbeeld Basiskennis Boekhouden of Basiskennis Calculatie.
Bij een voldoende resultaat ontvang je het LSSO-certificaat Boekhouden. Hiermee toon je aan dat je de getoetste boekhoudkundige basiskennis en vaardigheden op het vastgestelde niveau beheerst. Afhankelijk van jouw leerroute kan dit certificaat onderdeel zijn van de LSSO-diplomeringslijn Financieel Administratief Medewerker.
Boekhouden: eind- en toetstermen
K = kennisvragen | B = begripsvragen | T = toepassingsvragen | A = analysevragen
De eind- en toetstermen beschrijven wat je voor het examen Boekhouden moet kennen, begrijpen en kunnen toepassen. De formuleringen hieronder zijn leidend voor de inhoud van het examen.
1.1 De kandidaat kent het begrip inventaris en kan op basis van inventarisgegevens een eenvoudige balans opstellen.
2.1 De kandidaat kent de opbouw van de resultatenrekening en kan een eenvoudige resultatenrekening opstellen.
3.1 De kandidaat kent het rekeningstelsel met balansrekeningen en kosten- en opbrengstenrekeningen en kan rekeningen juist indelen.
4.1 De kandidaat kent de functie en toepassing van kasboek, bankboek, inkoopboek, verkoopboek en memoriaal en kan financiële feiten aan het juiste dagboek koppelen.
5.1 De kandidaat kan eenvoudige gegevens in de debiteuren- en crediteurenadministratie verwerken en controleren.
6.1 De kandidaat kent en begrijpt de boekingsregels voor bezit, schuld, eigen vermogen, kosten, opbrengsten en privé en kan deze toepassen.
6.2 De kandidaat kan boekingsstukken logisch coderen en de codering gebruiken bij de verwerking in de administratie.
6.3 De kandidaat kan bijzondere posten zoals privé, geld onderweg en het resultaat correct journaliseren.
7.1 De kandidaat kan grootboekrekeningen openen, bijwerken en afsluiten.
8.1 De kandidaat kan een eenvoudige kolommenbalans opstellen en controleren, inclusief proefbalans, saldibalans, resultatenrekening en balans.
9.1 De kandidaat kan te vorderen, te betalen en af te dragen btw berekenen en in de administratie verwerken.
9.2 De kandidaat kan op basis van verstrekte administratieve gegevens een eenvoudige btw-aangifte samenstellen.
10.1 De kandidaat kan eenvoudige correctieboekingen en retourboekingen verwerken.
11.1 De kandidaat kan een eenvoudige afschrijving berekenen en verwerken.
12.1 De kandidaat kan nog te betalen en nog te ontvangen bedragen aan de juiste periode toerekenen en verwerken.
12.2 De kandidaat kan vooruitbetaalde en vooruitontvangen bedragen aan de juiste periode toerekenen en verwerken.
13.1 De kandidaat kan vanuit een eenvoudige kolommenbalans de resultatenrekening en eindbalans samenstellen en de onderlinge aansluiting controleren.
Kennis (K) | Begrip (B) | Toepassing (T) | Analyse (A) |
15–20% | 20–25% | 50–55% | 5–10% |
Onderbouwing: Dit examen ligt op mbo 2-niveau en is sterk praktisch. De nadruk ligt op het correct toepassen van basisregels in journaal, grootboek, btw en kolommenbalans; analyse blijft beperkt.
Nr. | Omschrijving | K | B | T | A |
1.1 | De kandidaat kent het begrip inventaris en kan op basis van inventarisgegevens een eenvoudige balans opstellen. | X |
| X |
|
2.1 | De kandidaat kent de opbouw van de resultatenrekening en kan een eenvoudige resultatenrekening opstellen. | X |
| X |
|
3.1 | De kandidaat kent het rekeningstelsel met balansrekeningen en kosten- en opbrengstenrekeningen en kan rekeningen juist indelen. | X | X | X |
|
4.1 | De kandidaat kent de functie en toepassing van kasboek, bankboek, inkoopboek, verkoopboek en memoriaal en kan financiële feiten aan het juiste dagboek koppelen. | X | X | X |
|
5.1 | De kandidaat kan eenvoudige gegevens in de debiteuren- en crediteurenadministratie verwerken en controleren. |
| X | X |
|
6.1 | De kandidaat kent en begrijpt de boekingsregels voor bezit, schuld, eigen vermogen, kosten, opbrengsten en privé en kan deze toepassen. | X | X | X |
|
6.2 | De kandidaat kan boekingsstukken logisch coderen en de codering gebruiken bij de verwerking in de administratie. |
|
| X |
|
6.3 | De kandidaat kan bijzondere posten zoals privé, geld onderweg en het resultaat correct journaliseren. |
| X | X |
|
7.1 | De kandidaat kan grootboekrekeningen openen, bijwerken en afsluiten. |
|
| X |
|
8.1 | De kandidaat kan een eenvoudige kolommenbalans opstellen en controleren, inclusief proefbalans, saldibalans, resultatenrekening en balans. |
| X | X |
|
9.1 | De kandidaat kan te vorderen, te betalen en af te dragen btw berekenen en in de administratie verwerken. | X | X | X |
|
9.2 | De kandidaat kan op basis van verstrekte administratieve gegevens een eenvoudige btw-aangifte samenstellen. |
|
| X |
|
10.1 | De kandidaat kan eenvoudige correctieboekingen en retourboekingen verwerken. |
| X | X |
|
11.1 | De kandidaat kan een eenvoudige afschrijving berekenen en verwerken. |
| X | X |
|
12.1 | De kandidaat kan nog te betalen en nog te ontvangen bedragen aan de juiste periode toerekenen en verwerken. |
| X | X |
|
12.2 | De kandidaat kan vooruitbetaalde en vooruitontvangen bedragen aan de juiste periode toerekenen en verwerken. |
| X | X |
|
13.1 | De kandidaat kan vanuit een eenvoudige kolommenbalans de resultatenrekening en eindbalans samenstellen en de onderlinge aansluiting controleren. |
| X | X | X |
Hoe ziet het examen Boekhouden eruit?
Het examen Boekhouden is een schriftelijk en praktijkgericht examen. Je laat zien dat je de basisregels van het boekhouden niet alleen kent, maar deze ook correct kunt toepassen in een eenvoudige financiële administratie.
Je werkt met één samenhangende praktijksituatie en administratieve gegevens. De opdrachten lopen van het verwerken van financiële feiten tot het samenstellen en controleren van financiële overzichten.
Duur en opbouw van het examen
Het examen duurt 90 minuten en bestaat uit 4 samenhangende opdrachten. In totaal zijn 100 punten te behalen.
Onderdeel | Inhoud | Punten |
A | Balans, resultatenrekening, rekeningstelsel en dagboeken | 20 |
B | Journaalposten, btw, correcties, afschrijving en periodetoerekening | 35 |
C | Grootboek, debiteuren/crediteuren en kolommenbalans | 30 |
D | Jaarafsluiting, controle en samenhang | 15 |
| Totaal | 100 |
Een opdracht kan uit meerdere deelvragen bestaan. De puntentoekenning staat per deelvraag vermeld.
Wat kun je verwachten?
een beginbalans of inventaris opstellen;
financiële feiten aan het juiste dagboek en de juiste rekeningen koppelen;
journaalposten maken en boekingsstukken coderen;
btw berekenen en verwerken;
correcties, afschrijvingen en eenvoudige overlopende posten verwerken;
grootboek- en subadministratieve gegevens verwerken;
een kolommenbalans, resultatenrekening en eindbalans aanvullen en controleren.
Alle gegevens die je voor de berekeningen nodig hebt, worden in het examen of in de bijbehorende examenbestanden verstrekt. Je hoeft geen actuele belastingpercentages of bedrijfsgegevens uit het hoofd te kennen wanneer deze voor de opdracht nodig zijn.
Beoordeling en eindcijfer
De beoordeling vindt plaats met een vooraf vastgesteld correctiemodel. Er wordt gekeken naar de gekozen rekeningen, de toepassing van debet en credit, de juistheid van bedragen, de volledigheid van boekingen en de samenhang tussen de administratieve overzichten. Bij controle- en analysevragen moet ook de gevolgde redenering kloppen. Voor het proefexamen geldt: 55 van de 100 punten komt overeen met een 6,0. Voor het reguliere examen geldt de door LSSO vastgestelde normering.
Ieder examen is uniek
Iedere examenvariant toetst dezelfde vastgestelde eind- en toetstermen op hetzelfde niveau. Namen van organisaties, bedragen, boekingsstukken en praktijksituaties kunnen verschillen. Het doel is dat je de systematiek begrijpt en kunt toepassen; het uit het hoofd leren van voorbeeldopgaven is daarom niet voldoende.
Hulpmiddelen
Je gebruikt alleen de hulpmiddelen die in de examenoproep of exameninstructie zijn toegestaan. Een door LSSO verstrekt rekeningschema of werkbestand kan onderdeel zijn van het examen. Eigen aantekeningen, boeken, mobiele telefoon, internet, AI-toepassingen en andere niet-goedgekeurde hulpmiddelen zijn niet toegestaan. Een rekenmachine mag alleen worden gebruikt wanneer dit voor de betreffende examenvariant expliciet is aangegeven.
Afname en toezicht
Het examen wordt afgenomen op een LSSO-examenlocatie of, wanneer jouw opleider LSSO Education Partner is, mogelijk op de eigen leslocatie. Vooraf wordt je identiteit gecontroleerd en tijdens het examen is toezicht aanwezig volgens de geldende LSSO-examenregels.
Passende voorzieningen
Niet iedere kandidaat heeft dezelfde omstandigheden nodig om te kunnen laten zien welke kennis en vaardigheden worden beheerst. Wanneer sprake is van bijvoorbeeld dyslexie, een lichamelijke of motorische beperking, prikkelgevoeligheid of een andere ondersteuningsbehoefte, kan vooraf worden bekeken of een passende examenvoorziening mogelijk is.
Daarbij blijft het uitgangspunt altijd hetzelfde: een voorziening kan de omstandigheden waaronder het examen wordt afgelegd aanpassen, maar verandert niet wat de kandidaat moet kennen of kunnen.
Een ondersteuningsbehoefte wordt daarom bij voorkeur ruim vóór de examenaanmelding besproken met de opleider of LSSO Onderwijsgroep. Zo kan vooraf worden beoordeeld welke voorziening binnen de exameneisen mogelijk is.
Uitslag en herkansing
Je examen wordt beoordeeld volgens vooraf vastgestelde criteria en normering. De uitslag wordt binnen de termijn uit het geldende LSSO Examenreglement bekendgemaakt. Bij een onvoldoende resultaat kun je je opnieuw aanmelden. Bij een herkansing krijg je een andere examenvariant. Wanneer je hetzelfde examen meerdere keren aflegt, telt het hoogste behaalde resultaat.
Inzage en bezwaar
Inzage in het beoordeelde examenwerk is mogelijk volgens het geldende LSSO Examenreglement. Tijdens de inzage krijg je inzicht in de beoordeling, de beoordelingscriteria en de normering. Examenmaterialen blijven eigendom van LSSO en zijn vertrouwelijk. Ben je het niet eens met de beoordeling of procedure, dan kun je volgens het examenreglement schriftelijk bezwaar maken.
Certificaat en vrijstelling
Bij een voldoende resultaat ontvang je het LSSO-certificaat Boekhouden. Voor het examen Boekhouden is geen vrijstellingstoets beschikbaar.
De kosten voor het examen Boekhouden bedragen € 120,-* en zijn vrijgesteld van btw. In dit bedrag zijn de examenafname, beoordeling en verwerking van de uitslag opgenomen.
Bij een voldoende resultaat ontvang je een digitaal LSSO-certificaat. Wil je het certificaat daarnaast fysiek per post ontvangen? Dan betaal je € 10,- voor het verzenden van het certificaat.
Een herkansing kost € 120,-. Voor Boekhouden is geen vrijstellingstoets beschikbaar.
* De genoemde examenprijs geldt voor kandidaten die het examen afleggen via een LSSO Education Partner. Is jouw opleider geen Education Partner, informeer dan bij jouw opleider naar de geldende examentarieven; deze liggen in veel gevallen minimaal € 25,- hoger.
Je kunt jouw examen plannen op een LSSO-examenlocatie. Is jouw opleider LSSO Education Partner, dan kan het examen mogelijk ook op jouw leslocatie worden afgenomen. Informeer hiervoor bij jouw opleider.
Boekhouden: financiële basisvaardigheden
Voor de voorbereiding op het examen Boekhouden is LSSO-lesmateriaal beschikbaar dat aansluit op de praktische opbouw en systematiek van het examen. Je leert stap voor stap hoe een financiële administratie is opgebouwd: van balans en journaalposten tot grootboek, kolommenbalans en financiële overzichten.
In het lesmateriaal komen onder andere balansmutaties, journaalposten, codering van boekingsstukken, boekingsregels, grootboekrekeningen, kolommenbalans, btw, retour- en correctieboekingen, afschrijvingen, overlopende posten, debiteuren en crediteuren en de belangrijkste dagboeken aan bod. Deze onderwerpen sluiten aan bij de opbouw van het huidige lesboek.
Leren met boek en online leeromgeving
Het LSSO-lespakket combineert het boek Boekhouden met een online leeromgeving. In de online omgeving vind je aanvullende uitleg, oefeningen en uitlegvideo’s. Hiermee kun je zelfstandig met de theorie oefenen en deze direct toepassen in praktische boekhoudkundige opdrachten.
De online leeromgeving is geschikt voor zelfstandig leren, klassikale begeleiding en blended learning. Je kunt onderdelen opnieuw bekijken en extra oefenen met onderwerpen die je nog lastig vindt.
De toegangscode voor de online leeromgeving is vanaf het moment van activeren 3 maanden geldig.
Het lesmateriaal biedt onder andere:
- een duidelijke, stapsgewijze opbouw van de boekhoudkundige systematiek;
- praktijkgerichte oefeningen en voorbeelden;
- online uitleg en instructievideo’s;
- oefeningen met journaalposten, grootboek en kolommenbalans;
- voorbereiding op de actuele LSSO-eind- en toetstermen.
Aandacht tijdens de voorbereiding
De actuele eind- en toetstermen van LSSO zijn altijd leidend voor het examen. Het is daarom belangrijk om tijdens de voorbereiding niet alleen losse boekingen te oefenen, maar ook te begrijpen hoe de verschillende onderdelen van een boekhouding met elkaar samenhangen.
Besteed extra aandacht aan de lijn van financieel feit naar journaalpost, grootboek, proefbalans, saldibalans, resultatenrekening en balans. Het lesboek beschrijft deze samenhang als de vaste systematiek van het boekhouden.
Kandidaten en opleiders wordt daarnaast geadviseerd extra te oefenen met:
- het zelfstandig bepalen welke grootboekrekeningen bij een financieel feit horen;
- de juiste toepassing van debet en credit;
- het controleren of boekingen en financiële overzichten in evenwicht zijn;
- het verwerken van btw, correctieboekingen en afschrijvingen;
- het verwerken van vooruitbetaalde, vooruitontvangen, te betalen en te ontvangen bedragen;
- het leggen van verbanden tussen grootboek, kolommenbalans, resultaat en balans.
Bij onderdelen waarbij percentages, tarieven of regels kunnen wijzigen, is het belangrijk om met actuele gegevens te oefenen. Wanneer voor een examenvraag specifieke gegevens nodig zijn, worden deze in de examenopgave verstrekt.
Kosten lesmateriaal
Het complete LSSO-lespakket Boekhouden kost € 100,-. Hiervoor ontvang je:
- het boek Boekhouden;
- toegang tot de online leeromgeving;
- aanvullende uitleg en uitlegvideo’s;
- verzending binnen Nederland.
De toegangscode voor de online leeromgeving is na activering 3 maanden geldig. Een losse toegangscode voor de online leeromgeving kost € 60,-. De toegangscode is vanaf het moment van activeren drie maanden geldig. Het verlengen van de code met drie maanden bedraagt 15,- euro (totaal 180 dagen).
Het LSSO-lesmateriaal is de aanbevolen voorbereiding op het examen, maar is niet verplicht. Je kunt ook ander lesmateriaal gebruiken, mits dit alle actuele eind- en toetstermen van het examen Boekhouden volledig behandelt.
Lestips
Referentieniveau: mbo 2
Het examen Boekhouden wordt afgenomen op mbo 2-niveau. Dat betekent dat je praktische boekhoudkundige basiswerkzaamheden correct kunt uitvoeren binnen herkenbare situaties en volgens vaste administratieve procedures.
Je verwerkt eenvoudige financiële feiten, maakt journaalposten en werkt met grootboekrekeningen, dagboeken en subadministraties. Daarnaast kun je basisoverzichten zoals een balans, resultatenrekening en kolommenbalans opstellen of aanvullen.
Op dit niveau ligt de nadruk vooral op juist toepassen en zorgvuldig werken. Bij enkele onderdelen wordt ook gevraagd om een eenvoudige controle of verklaring, bijvoorbeeld wanneer bedragen niet op elkaar aansluiten.
Boekhouden is in het LSSO-opleidingsoverzicht opgenomen binnen de diplomeringslijn Financieel Administratief Medewerker op mbo 3-niveau. Het examen Boekhouden vormt daarin de financiële basis op mbo 2-niveau; de volledige diplomeringslijn vraagt daarnaast andere kennis en vaardigheden.
Het LSSO-certificaat is een branchegericht certificaat van Examenbureau LSSO. Het is niet hetzelfde als een wettelijk erkend mbo-diploma van een bekostigde mbo-instelling.
LSSO Onderwijsgroep streeft naar een examenproces waarin betrouwbaarheid, transparantie, rechtsgelijkheid en kandidaatgerichtheid centraal staan. Lees in ons examenreglement hoe we dat bewerkstelligen.
Aanbevolen lesmateriaal
Heb je een vraag over dit examen?
Bekijk onze FAQ-pagina voor antwoorden op de meest gestelde vragen, of neem direct contact op met Nurselin:
